صخره عظیم، حیرت انگیز و بسیار منحصر بفرد « قورخو دهده» که در مجاورت شهرستان نمین (واقع در 25 كیلو متری شمال شرقی اردبیل)در نزدیكی قصبه آنباران در ناحیه ای با نام «داوود بابا» قرار دارد . آقای ثاقب حمیدی یكی از كوهنوردان اردبیلی 5 سال پیش در حین كوهنوردی موفق به كشف این هیكل شد كه در آن موقع مسوولان میراث فرهنگی استان وقعی به این كشف بزرگ ننهادند و بی توجهی و انكار این موضوع تا بدانجا پیش رفت كه بر اساس اخباری که مطابق اظهار نظرهای صریح برخی از مسئولین سیاسی، نظامی و دینی طراز اول در سطح استان اردبیل منتشر شده است بعنوان نماد بت پرستی مدرن و همچنین مرکز جدیدی برای ظهور پان تورکیسم در میان تورکهای آذربایجان تلقی شده است! و فقط معاونت پژوهشی دانشگاه اسلامی واحد اردبیل بود كه با وجودی كه این اثر باستانی را سازه طبیعی دانست ولی بازهم از آن منطقه به عنوان محلی كه می تواند به قطب گردشگری تبدیل شود یاد كرد و آب فراوان و زلال و كوهساران بكر و دره بسیار مشجر تانگری را مهم و در خور توجه دانست .
این صخره عظیم که دربخش فوقانی خود از چهره ای کاملا شبیه به یک انسان همراه با یک کلاه برخوردار است، در بررسیهای اولیه زمین شناسان ونیز باستان شناسان درحد یک اثر بسیار محیر العقول معرفی شده که حتی در صورت غیر انسان ساز بودن، می تواند بعنوان یکی از ثروتهای بزرگ طبیعی مطرح شده و در سازمان یونسکو از قابلیت ثبت برخوردار شود. بی تردید شهرت این صخره خارق العاده می تواند سالیانه دهها هزار توریست خارجی را متوجه شرق آذربایجان کند و به این ترتیب اقتصاد مردم محروم منطقه را متحول نماید.
این اثردر کنار كوهی با صخرههای بلند واقع است كه در اطراف آن آثار آجرهای یك قلعه قدیمی پراكنده شده است. دره باباداوود، دارای آب شیرین و درختان تنومندی است. از مسیر دره تنگ كه عبور میكنی هیكل قورخو ده ده، همچون نگهبان دره خودنمایی میكند. جنس سنگهای پیكره قورخو ده ده آتشفشانی بنام علمی آلگومرا و قسمتی نیز برش آتشفشانی یا جوش سنگ آتشفشانی است. از كف دره آبرو تا بالاترین نقطه پیكره حدود 150 متر است و ارتفاع خود پیكره كه به شكل سر انسانهای ماقبل تاریخ است، حدود 40ـ30 متر میباشد.
در قسمت سینه پیكره به طرف دره از روی هم افتادن تخته سنگهای بزرگ دو غار بزرگ ایجاد شده است و پناهگاه مناسبی را برای زندگی انسانهای غارنشین ایجاد نموده است و ضمناً در قسمتهای بالای دره نیز تعدادی غار و جانپناه طبیعی وجود دارد. این دره به لحاظ شرایط و موقعیت جغرافیایی آب و هوایی و همچنین وجود آب شیرین و امكان رشد درختان و مهمتر از آنها وجود غارهای طبیعی برای زندگی انسانهای ماقبل تاریخ (دوران غارنشینی) بسیار مناسب است وپیكره قورخو ده ده هم مانند نگهبان دره از منطقه محافظت مینماید. انسان غارنشین در غارهایی كه در سینه این پیكره واقع است زندگی میكرده و این پیكره حافظ و نگهبان خویش میدانسته است.
لازم به ذكر است كه ایجاد جو روانی و روحی خاصی كه این دره و محدوده این پیكره طوری است كه حتی در قرنهای اخیر نیز دراویش و شخصیتهای روحانی منطقه جهت چلهنشینی به این دره و غار واقع در دل این پیكره پناه برده و به دعا و نیایش مشغول بودهاند كه یكی از آنها «باباداوود» میباشد كه از دراویش منطقه عنبران است كه دره نیز بنام ایشان نامگذاری شده است. شایان ذكر است كه منابع تاریخ موجود در جمهوری آذربایجان (انواع نیزه و...) حاكی است كه در منطقه نمین آثار ماقبل تاریخ كشف شده است.
دلیل علمی برای دستساز بشر بودن پیكره:
شاكله اصلی پیكره توسط عوامل طبیعی از جمله شكستگی و جدا شدن قطعات از صخره موجود از قسمتهای درزه و گسل بوده كه اثر آیینه گسلی هم در صخره قابل مشاهده است درزههای ایجاد شده توسط عوامل تكتونیكی و زمینلرزه نیز توسط لایه نازگی از كلسیت پر شده است. به عبارت دیگر طرح اولیه ایجاد خمیره و شاكله اصلی توسط عوامل طبیعی است.
ولی ایجاد شیارها در پنج نقطه جهت شكلدهی این پیكره سنگی به شكل سر انسان توسط عامل انسانی است.
چرا كه شیارهای ایجاد شده در قسمت پیشانی، زیر ابروها، بینی و شیار دهان و زیر چانه در قسمتهای سخت و یكنواخت و بدون نقاط ضعف صخره است و این شیارها به غیر از خط زیر چانه از مرز لایهها و یا درزهها و گسلهها تبعیت نمیكنند. اگر این شیارها و كوزهكاریها با مرز تغییرات دانهبندی و یا بافتی و همچنین مرزهای گسلی و درزهها تبعیت میكرد عامل طبیعی در ایجاد آنها قوت میگرفت. این عدم تبعیت دلیل بااهمیتی برای تأثیر عامل انسانی در ایجاد این شكل است. ضمناً برآمدگی پیشانی این پیكره شكل جمجمه انسانهای جنگلی و یا نئاندرتال را تداعی میكند. كه بررسی این موضوع نیازمند تحقیقات زمینشناسان دیرینهشناس كه تخصص انسانشناسی دارند میباشد. ضمناً در پشت پیكره وجود آثاری با جنس سنگهای متفاوت با سنگهای آتشفشانی موجود قابل مشاهده است. اگر بررسی دقیق در اطراف این پیكره انجام گیرد به احتمال زیاد سنگهایی سیلیسی كه توسط آنها این پیكره تراش داده شده پیدا خواهد شد.
آقای دكتر بهرام آجرلو در خصوص پیكره سنگی قورخو ده ده اظهار نمودند: سابق بر این سنگ نگاره مشابهی, شبیه پیكره سنگی قورخو ده ده پیدا شده بود اما آنچه كه اینك در دست است نمونه بی نظیری است كه جای تامل بسیار دارد.
ایشان با مشاهده عكسهای مربوط به این پیكره سنگی اظهار نمودند كه احتمالا این پیكره محصول دست آدمی بوده و مربوط به بیش از سه هزار سال پیش باشد.
پیشنهاد میشود آذربایجان-یهایی که در ایام عید نوروز قصد صفر به استان اردبیل را دارند از این اثر منحصر به فرد نیز دیدن فرمایند.
